Шарав Норов хоёр

Түүнээс хойш нэг жил, хаврын эхэн сарын үед манайд нэг өндөрлөг биетэй сайхан эр орж ирлээ. Нэрийг нь асуусанд “Шарав” гэлээ. “Манай нутгийн өвгөн Энэбиш таны хаягийг зааж өгсөн юм. Тантай нэг уулзаад гаръя гэж ирлээ” гэв. Тэгээд Шарав “Гэгээн толь” гэдэг ховор номоо над өгөв. Хариуд нь би шинэ цагийн хэвлэлийн нэлээд ном өглөө. “Ноосоор оймс, бээлий, цамц сүлжих заавар ном байна уу?” гэж Шарав надаас асуув. Энэ ч эхнэрийн захиалга байна гэж тааварлаад би сүлжих заавар зурагтай нэг сайхан орос номоо харамгүй өгөв. Шарав түүнийг сөхөж үзээд их баярлаж, “Манай тэнд ноос нарийн болж оймс, бээлий сүлжихэд сайхан боллоо” гэж хэллээ. Бид хоёр сэтгэл ханамжтай номоо солилцож танилцлаа.

Шарав зун нь нэгдлийн хадлан бордоо бэлтгэх ажил хийдэг, морин машин жолооддог, өвөл нь адуу оторлох ажлаар явдаг гэнэ. Норов нь нэгдлийн ногоо бригадад төмс ногооны мастераар ажиллаж байгаа гэнэ. Түүний хэлсэн нь: “Та манай нутгаар явбал манайд заавал ороорой! Хуучин номд дуртай бол манайд бага сага юм бий, шинэ амьдрал үзье гэвэл бид нэгдлээ сайхан үзүүлж өгнө. Бидний яаж мунгинаж байж чигээ олж, яаж хадлан хаддаг болсон, яаж ногоо төмс тарьдаг болсныг та үз л дээ. Сонин шүү дээ” гэхэд би “Тиймээ” гэж байлаа. “Бидэнд захиа бичээрэй. Манай аймаг сумыг бичээд дараа нь Шавартайн гол, адуучин Шаравт гэх юм уу ногоочин Норовт гэх юм бол заавал хүрнэ” гэв. Тэгж хэлэхдээ “Адуучин”, “Ногоочин” гэдэг үгийг бусад үгнээс тод өргөлттэй хэллээ. Тэгээд Шарав гараад явчихлаа.

Нэгдлийн нэг сайн малчинтай уулзаж танилцсандаа миний сэтгэл баяртай байлаа. Түүний эхнэр Норовыг би үзээгүй, танихгүй боловч хэрэв намайг очвол чанасан төмсөндөө цөцгий хийж ширээн дээр тавиад хүндэлж бас нэхсэн бээлий, оймсоо бахдалтайгаар над үзүүлнэ дээ гэж таних дотно хүн шиг санагддаг билээ.

1964